Vergi Kaçağına Yapay Zeka Engeli: KURGAN Devri Başladı

Vergi Denetim Kurulu (VDK) cephesinden gelen haberler, kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dönemin, teknolojik bir devrimin kapılarını açtığını gösteriyor. Artık mali denetimler, geleneksel inceleme yöntemlerinin ötesine geçerek yapay zekâ destekli KURGAN sistemiyle yürütülecek. Bu, sadece bir sistem değişikliği değil, aynı zamanda devletin mükellefle kurduğu ilişkinin felsefesinde de önemli bir dönüşümün işareti: Cezadan önce bilgilendirme.

KURGAN, piyasadaki alım-satım trafiğini anlık ve geçmişe dönük olarak tarıyor, veri yığınları arasında en ufak bir şüpheyi bile yakalıyor. İlk sonuçlar oldukça çarpıcı: Sadece iki yıllık veri değerlendirmesinde, 578 milyar lira tutarındaki alım-satım hareketi yüksek risk havuzuna alındı. Bu küme, 17.373 satıcı ve 77.834 alıcıyı kapsıyor. Rakamlar, sahte belge kullanımının ekonominin kılcal damarlarına ne denli yayıldığını acı bir şekilde ortaya koyuyor.

Tedirginlik ve Rahatlama Arasında İş Dünyası

1 Ekim itibarıyla aktif çalışmaya başlayan bu yeni sistem, iş dünyasında bir ikilem yaratmış durumda. Bir yanda, kayıt dışı rekabetin artık zorlaşacağı ve dürüst mükellefin hakkının korunacağı beklentisiyle gelen bir rahatlama var. Öte yanda ise, yapay zekânın ince eleyip sık dokuması karşısında duyulan tedirginlik.

Ancak Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in altını çizdiği gibi, bu sistemin temel amacı cezalandırmak değil, gönüllü uyumu sağlamak. İşte yaklaşımın inceliği tam da bu noktada yatıyor: KURGAN, hiçbir tarafa “sahte belgeci” etiketi yapıştırmıyor; yalnızca “risk var” diyor.

Sistemin riskli bulduğu alımlara taraf olan 70 binin üzerindeki alıcıya uyarı mektupları gönderilmeye başlandı. Bu mektuplar, mükelleflere “farkında olmasan bile riskli bir işleme temas etmiş olabilirsin, gel kaydını düzelt” deme fırsatı veriyor. Ayrıca, mali müşavirlerin de bilgilendirilmesi, sistemin bir rehberlik aracı olarak konumlandırıldığını gösteriyor.

Şeffaflık Kazanacak, Güven Artacak

KURGAN ve benzeri teknolojik yatırımlar, kayıt dışılıkla mücadelede delil toplama hızını ve isabet oranını inanılmaz derecede artıracak. Artık vergi denetimi, müfettişin masasına yığılmış dosyalardan değil, yapay zekânın anlık skorlamasından beslenecek.

Bu yaklaşım, piyasada şeffaflık ve adil rekabet beklentisini güçlendiriyor. Dürüst mükellefler için endişe gerektirecek bir durum yok, zira sistem yalnızca gerçekliği test etmeye ve şüpheliyi ayıklamaya odaklanıyor. Ancak bilerek ya da bilmeyerek sahte faturaya temas eden herkes için artık kaçış yolu daralıyor.

Türkiye, bu adımla, vergi otoritesi ile mükellef arasında bir güven köprüsü kurmayı hedefliyor. Artık kartlar açık oynanacak. Yüksek teknolojinin devreye girmesiyle birlikte, iş dünyasının da sadece ticari zekâsını değil, aynı zamanda mali disiplinini de en üst seviyede tutması gerekecek. Zira karşınızda, iki yıllık bir ticaret trafiğini saniyeler içinde analiz edebilen, yorulmak bilmeyen bir yapay zekâ var. KURGAN devri, vergiye uyum kültürümüzü yeniden şekillendirecek gibi görünüyor.