Şili'nin kuzeyindeki Atacama Çölü'nde, Calama kentinin yakınlarında konumlanan Chuquicamata bakır madeni, dünyadaki en büyük açık ocaklardan biri olma özelliğini taşıyor. Madenin sürekli büyümesi, çevresindeki tarihi yerleşimi tümüyle boşaltmayı zorunlu kıldı. Yüzeydeki kazının fiziksel sınırlarına ulaşmasının ardından işletme, üretimi yer altındaki tünel sistemlerine taşıdı.
Uzaydan görüntülenen dev çukur
NASA'nın Dünya gözlem programı NASA Earth Observatory'nin paylaştığı uydu verilerine göre, maden sahasındaki kazı alanı 5 kilometre uzunluğa, 3 kilometre genişliğe ve 1 kilometre derinliğe ulaştı. Görüntülerde bu devasa çukurun yanında biriktirilmiş kaya yığınları ve tamamen terk edilmiş eski Chuquicamata kasabası göze çarpıyor.
Maden duvarlarında iş makinelerinin güvenli şekilde ilerleyebilmesi, çalışma noktalarına ulaşılabilmesi ve malzeme düşmelerinin önlenmesi için kademeli basamak yapısının kullanıldığı belirtildi.
Kasaba halkı Calama'ya taşındı
Başlangıçta bir maden kampı olarak kurulan eski Chuquicamata, zamanla evler, sosyal tesisler ve altyapı yapılarıyla gerçek bir yerleşime dönüştü. Ancak maden çukuru ile dökümhane tesislerinin büyümesi, kasabayı sanayi alanının tam ortasında bıraktı.
Toz, dökümhane gazları ve maden atıklarının yol açtığı ağır çevre koşulları ile üretim alanı ihtiyacı, kasaba sakinlerinin yakındaki Calama kentine yerleştirilmesine neden oldu. Tahliye tamamlandıktan sonra yerleşimdeki binalar ve caddeler işlevini kaybederek terk edildi.
Üretim yer altına indi
Açık ocağın derinliği arttıkça yüzey ile dip arasındaki taşıma mesafesi uzadı, maliyetler ise tırmandı. Bunun üzerine işletme üretim yöntemini değiştirdi. Yüzeydeki 5 kilometrelik krater olduğu gibi bırakılırken, bakır çıkarma işlemi çukurun altına kazılan tüneller aracılığıyla sürdürülmeye başlandı.
Yer altı üretiminde bir dizi teknik önlem alındı. Tünellerdeki ısı, toz ve gazların dışarı atılması için sürekli hava döngüsü sağlayan sistemler devreye sokuldu. İş makinelerinin ve çalışanların dar alanlarda güvenli hareket etmesi için önceden belirlenmiş rotalar oluşturuldu; tavan, duvar ve hava kalitesi ise anlık olarak izlemeye alındı.